Meer bewegen doet langer leven.

Steeds meer wetenschappelijke studies tonen aan hoe belangrijk een gezonde levensstijl is voor het vermijden van ziekte en vroegtijdig overlijden. Onderzoekers van de UGent en de Vrije Universiteit Brussel hebben de economische gevolgen berekend van lichaams- beweging. Gezien de positieve effecten van lichaamsbeweging op de gezondheidsverwachtingen werd onderzocht of een financiering van lichaamsbeweging, georganiseerd binnen het kader van fitness- centra, een gunstige verhouding tussen kosten en gezondheids- effecten vertoont. De resultaten zijn vandaag in detail gepubliceerd in het medische tijdschrift “European Journal of Cardiovascular Prevention and Rehabilitation”.

Gezondheidseffecten worden uitgedrukt in QALY (Quality Adjusted Life Years). Deze norm combineert kwaliteit en kwantiteit van leven. De kwaliteit kan uitgedrukt worden tussen 0 en 1, waarbij 0 staat voor de slechtst mogelijke kwaliteit en 1 voor perfecte gezondheid. Dit kwaliteitsniveau wordt vermenigvuldigd met de lengte van de periode waarbinnen men die kwaliteit van leven heeft. Eén QALY is bijvoorbeeld gelijk aan één toegevoegd levensjaar in perfecte gezondheid. Wanneer men 5 extra levensjaren beschouwt aan een matige levenskwaliteit van 0,6, dan geeft dit als product 3 QALYs. De preventieve gezondheidszorg is erop gericht kwaliteitsvolle extra levensjaren te generere. Van zodra een interventie voor de productie van één QALY minder dan 30.000 euro kost, is dit maatschappelijk verantwoord. In de studie werd in gedurende 25 jaar het risicoprofiel van drie groepen getoetst aan een interventie mét en zonder lichaamsbeweging. Het ging om een groep van 30 jaar, BMI (Body Mass Index) = 26, totaal cholesterol = 190, systole bloeddruk = 120. Een tweede groep: 40 jaar, BMI = 30, totaal cholesterol = 210, systole bloeddruk = 130. En tenslotte een groep van 50 jarigen, BMI = 32, totaal cholesterol = 250, systole bloeddruk = 140

Deze drie risicoprofielen hebben verschillende kansen om in de loop van de komende jaren naar welbepaalde ziektes te evolueren met de daaraan verbonden kosten voor de gezondheidszorg. De interventie met de gecontroleerde lichaamsbeweging, waarbij een subsidie van 400 euro per persoon per jaar zou uitgegeven worden op voorwaarde dat men de intensieve lichaamsbeweging blijft volhouden, bleek bij alle drie types kosteneffectief te zijn. Dat wil zeggen dat ze onder de internationaal aanvaarde maatschappelijk grens van 30.000 euro per QALY vallen. Voor de derde groep (die het meeste risico lopen) wordt de investeringskost zelfs volledig terug gewonnen.

De interventie met het bewegingsprogramma in fitnesscentra is niet alleen kosteneffectief maar in de fase van primaire preventie ook meer kosten-effectief dan bv. een behandeling met cholesterol- remmers. De primaire preventie is de fase waarbij de risicofactoren - zoals te hoge cholesterol - reeds aanwezig zijn, maar er nog geen ziekte is vastgesteld. Tijdens de secundaire preventie, waarbij de persoon effectief bv. een hartaandoening ontwikkeld heeft, blijven cholesterolremmers wel noodzakelijk en kosteneffectief, wat echter niets afdoet aan het belang van lichaamsbeweging ook in deze fase.

Guido Van Peeterssen.

Afdeling Reumatologie UGent ontvangt ‘Educational Grant’

De afdeling Reumatologie van de UGent ontvangt op dinsdag 4 december een Educational Grant van de firma UCB, waaraan een substantiële financiële ondersteuning verbonden is. Professor Gust Verbruggen zal de middelen gebruiken voor wetenschappelijk onderzoek in een domein waar zowel de afdeling Reumatologie als de firma UCB actief betrokken zijn: het onderzoek naar de mechanismen van afbraak en herstel van de weefsels van onze gewrichten tijdens reumatische processen. Daarnaast zal bijzondere aandacht gaan naar de manier waarop herstelprocessen in deze getroffen gewrichten kunnen aangewakkerd worden. De afdeling Reumatologie krijgt deze Grant toegewezen omwille van haar bijdrage aan recente aanwinsten in de behandeling van destructieve reumatische gewrichtsaandoeningen. De firma stelt in de nabije toekomst een TNF remmend biologisch farmacon ter beschikking. Van een dergelijk middel is geweten dat afbraakprocessen ter hoogte van de gewrichten significant afgeremd worden. Natuurlijke herstelprocessen krijgen hierdoor hun kans.

De afdeling Reumatologie van de UGent werd onlangs als enige in België uitgeroepen tot Europees Centre of Excellence voor de periode 2006-2011. Die erkenning ging uit van EULAR, de European League against Rheumatism, die patiënten, gezondheidswerkers en wetenschappers inzake reumatologie vertegenwoordigt. De organisatie moedigt kwalitatief hoogstaand onderwijs en onderzoek aan met het oog op een optimale behandeling, preventie en herstel van patiënten met gewrichtsaandoeningen. De afdeling Reumatlogie behandelt jaarlijks ruim 4.000 patiënten met diverse reumatologische aandoeningen. De overhandiging van de ‘Educational Grant’ zal in aanwezigheid van prof. Paul Van Cauwenberge, rector van de Universiteit Gent, plaatsvinden op 4 december in het Pand, Onderbergen 1 te Gent.

UGent en Desso Sports Systems ontwikkelen nieuw type kunstgras.

Het Instituut voor de aanmoediging van Innovatie door Wetenschap en Technologie in Vlaanderen (IWT) en Desso Sports Systems hebben zopas een contract getekend voor wetenschappelijk onderzoek naar een nieuw type kunstgras. Het gaat om een nieuw vervolg op het onderzoek dat in 2004 werd opgestart, ook met ondersteuning van IWT. Het bedrijf zal hiervoor samenwerken met de Universiteit Gent. Desso Sports Systems werkte hiervoor al samen met de Universiteit Gent, meer bepaald het Centrum voor Materiaalstudie en Engineering (CMSE). Het project kadert in het 3 F “Fit For the Future” programma van Desso, een langdurig onderzoek waarbij de interne kennis en ervaring wordt samengebracht met externe expertise om innovatieve sportsystemen te ontwikkelen.

Het onderzoek dat in 2004 werd opgestart, heeft reeds concrete resultaten opgeleverd, ondermeer een unieke sliding testmethode en het verbeteren van voetbalkunstgras. Met commercieel succes overigens, want dit type kunstgras werd ondertussen geïnstalleerd op de trainingscentra van ondermeer RSC Anderlecht, Chelsea FC, Tottenham Hotspur, FC Nürnberg, Vfl Wolfsburg, en talloze gemeenten in heel Europa. Met de nieuwe steun kan verder onderzoek gedaan worden, met als ultieme doel een perfecte kunstgrasmat te ontwikkelen, die de eigenschappen van natuurgras nog beter integreert met de voordelen van kunstgras.

Het CMSE werd in 2000 opgericht aan de Universiteit Gent. Binnen het CMSE werken 13 vakgroepen uit 4 faculteiten van de UGent samen aan nationale en internationale projecten in het domein van het materiaalonderzoek. Het onderzoek naar de nieuwe kunstgrasvezel wordt gevoerd door de vakgroep Textielkunde en de vakgroep Mechanische Constructie en Productie. Voor het sporttechnische aspect van het onderzoek wordt samengewerkt met de vakgroep Bewegings -en Sportwetenschappen. Desso Sports Systems is marktleider in sportvelden. Jaarlijks produceert het bedrijf 3 miljoen m² kunstgras voor ondermeer voetbal-, tennis-, hockey- en rugbyvelden. Ook het gepatenteerde versterkte natuurgrassysteem Desso GrassMaster is internationaal succesvol bij prof- en amateurvoetbalclubs. Onder meer Arsenal, Liverpool FC, Feyenoord, AZ Alkmaar, Lokomotiv Moskou en Rosenborg spelen op zo’n veld in hun stadion. In eigen land hebben Sporting Lokeren en RSC Anderlecht dit systeem.

Guido Van Peeterssen.

IWT
Desso Sports Systems
CMSE

UGent op de zesde plaats in “Best Places to Work in Academia”

Volgens een rangschikking van The Scientist is de Gentse universiteit van alle Belgische universiteiten de beste wetenschappelijke werkomgeving. De UGent staat op de zesde plaats in de niet VS lijst van “Best Places to Work in Academia”. Daarmee is de UGent meteen ook de eerste en enige Belgische universiteit die voorkomt in de lijst. Aan de top van de niet VS lijst staat de Canadese Dalhousie University. Op Europees niveau staat de UGent op de vierde plaats en wordt enkel voorafgegaan door University of Nottingham, University of Helsinki en University of Dundee.

De ranking is het resultaat van een grootschalige rondvraag onder wetenschappers uit de zogenaamde life sciences. Daarbij werd gepeild naar hun favoriete universitaire instelling op basis van 39 criteria op 8 verschillende gebieden. De rondvraag leverde ruim 1.400 bruikbare antwoorden op van wetenschappers in de Verenigde Staten, Canada en West-Europa. Het is de vijfde keer dat The Scientist een dergelijke rondvraag deed. De resultaten verschenen in The Scientist van 1 november jl. Bijzonder is dat België in de ranking ‘Best Countries for Academic Research’ op nummer één staat en dus beschouwd wordt als het beste land om aan wetenschappelijk onderzoek te doen. Dit is de eerste maal in de geschiedenis van de ranking, waarin België vorig jaar nog op de vijfde plaats stond. In deze ranking wordt ons land gevolgd door de Verenigde Staten en Canada. Link: The Scientist

Guido Van Peeterssen.

UGent viert 100 jaar Astrid Lindgren

Op 14 november zou Astrid Lindgren honderd jaar geworden zijn, een verjaardag die de vakgroep Scandinavistiek en Noordeuropakunde van de UGent niet ongemerkt voorbij kan laten gaan. De vakgroep heeft daarom een reeks activiteiten op poten gezet om Astrid Lindgren in de kijker te zetten en sloeg hiervoor de handen in elkaar met de Stedelijke Openbare Bibliotheek Gent en Stichting Lezen.

Op woensdag 24 oktober om 16 uur zijn de allerkleinsten aan de beurt. Rita Verschuur komt in het amfitheater van de jeugdbibliotheek vertellen over Astrid Lindgren. Bovendien leest ze voor uit haar werk. Dit verteluurtje is bedoeld voor volwassenen en kinderen vanaf 5 jaar. Deelname is gratis, reserveren kan op 09 266 70 00 (jeugdbib) of op bibliotheek@gent.be. Locatie: Hoofdbibliotheek Zuid, Graaf van Vlaanderenplein 40.

Op donderdag 25 oktober om 20u wordt een studiedag georganiseerd, waarbij drie sprekers hun visie op Astrid Lindgrens leven en werk uit de doeken doen. Majo de Saedeleer (directeur Stichting Lezen) geeft een inleiding van de lezing: “Van kippeneieren in uilenbomen”. Vervolgens vertelt Rita Verschuur over de band die Astrid Lindgren had met Annie M.G. Schmidt en over de parallellen tussen beide schrijfsters. Tot slot belicht dr. Astrid Surmatz (Universiteit Amsterdam) de politieke kant van de boeken over Pippi Langkous (titel: “Van Oer-Pippi naar Pippi: Astrid Lindgren als internationale schrijfster”). Deelname is gratis, aanmelding via mail op Sara.Vandenbossche@UGent.be voor 24 oktober. Locatie: Zaal Rector Blancquaert, Het Pand, Onderbergen 1.

Op vrijdag 26 oktober om 13u worden de activiteiten afgesloten met een reeks gastcolleges door lic. Nele Stoffels, Rita Verschuur en dr. Astrid Surmatz. Deelname is gratis. Locatie: Lokaal D 2.20, Vakgroep Scandinavistiek en Noordeuropakunde, Rozier 44. Meer info op http://www.scandinavistiek.ugent.be

Guido Van Peeterssen.

UGent dopingcontrolelaboratorium ontvangt 478 000 dollar

De Raad van Bestuur van het WADA (World Anti-Doping Agency) heeft beslist om dit jaar aan alle vier door UGent dopingcontrole- laboratorium ingestuurde projecten financiële ondersteuning te bieden. Jaarlijks biedt het WADA aan alle onderzoeksgroepen wereldwijd de mogelijkheid om projecten die een bijdrage leveren in de strijd tegen dopinggebruik in te dienen voor financiële ondersteuning. Gezien de strenge selectie eisen van het WADA is het slaagpercentage echter zeer beperkt (slechts één op de vijf projecten geniet ondersteuning). Dit jaar werden alle projecten die door de Universiteit Gent ingediend werden goedgekeurd.

Een van de projecten zal zich richten op de detectie van b-agonisten (producten ter behandeling van astma) die vaak misbruikt worden. De bedoeling is om grenswaarden te bepalen om misbruik te detecteren. Een tweede project zal leiden tot een harmonisering van bepaalde methodes gebruikt in de dopingcontrolelaboratoria wereldwijd door de gebruikte staalvoorbereidingstechnieken drastisch te vereenvoudigen en een directe analyse van urine mogelijk te maken. Het derde project onderzoekt de stabiliteit en degradatie van diuretica (plasmiddelen) en het laatste project richt zich op de bepaling van de meetonzekerheid bij enkele stoffen. Dit laatste project samen met Athene opgezet.

Door deze WADA projecten zal de verdere uitbouw van de onderzoeksactiviteiten binnen de UGent een bijkomende stimulans krijgen. Prof. Delbeke ”Het WADA geeft ongeveer de helft van het bedrag bij aanvang van de projecten, de andere helft als het project afgerond wordt. Zo loopt het project over de directe analyse van urine over twee jaar, de andere projecten worden binnen het jaar afgerond”. Maar 478.000 dollar, dat is omgerekend 338.000 euro, ook de Universiteit Gent kampt met de gevolgen van de verzwakkende dollar. Link: http://www.docolab.ugent.be

Guido Van Peeterssen.

Vis eten is gezond, te veel vis eten niet.

In de jaren 60 bracht onderzoek in het voedingspatroon van Eskimo’s aan het licht dat de consumptie van vis het risico op hart- en vaatziekten gevoelig deed dalen. De mortaliteit ten gevolge van hart- en vaatziekten bij deze bevolkingsgroep lag laag, ondanks hun voedingspatroon, dat rijk was aan vet en cholesterol. Daarom werd vermoed dat het hoge gehalte aan omega-3 vetzuren in mariene levensmiddelen hierin een rol speelde. Tot op vandaag beklemtonen studies het belang van omega-3 vetzuren en vis en zeevruchten in het voedingspatroon. Enkel wie drie keer per week vette vis eet zoals zalm, haring en sardines, bereikt de grenswaarde van dioxineachtige componenten in zijn voeding. Dat besluit Isabelle Sioen, werkzaam aan de vakgroep Maatschappelijke Gezondheidkunde en aan de vakgroep Voedselveiligheid en Voedselkwaliteit van de Universiteit Gent in haar doctoraatsverhandeling.

Uit het onderzoek van Isabelle Sioen blijkt dat twee keer per week vette vis eten nodig is om de aanbeveling voor langketen omega-3 vetzuren te halen. Deze aanbeveling kan ook worden gehaald door te variëren tussen vette en magere vis, maar dan moet vis drie keer per week op het menu staan. Hierbij is het wel belangrijk te vermelden dat de inname van dioxineachtigen de grenswaarde bereikt wanneer vette vis drie keer of meer per week op het menu staat. Maar in onze dagelijks voeding zijn er nog andere bronnen zijn van deze dioxineachtigen. Isabelle Sioen maakte een analyse van de inname van onverzadigde vetzuren in het voedingspatroon bij kleuters, adolescenten en jonge vrouwen. Ook uit dit onderzoek zijn verrassende conclusies te trekken. Zo zou de vervanging van omega-6 rijke oliën door omega-3 rijke oliën zoals lijnzaad- en koolzaadolie in bepaalde samengestelde levensmiddelen zoals koekjes, een zeer positieve invloed kunnen hebben op de preventie van chronische ziekten zoals hart- en vaatziekten en kanker.

Daarnaast zijn nog andere verschuivingen in het voedingspatroon noodzakelijk. Zo bleek de inname van arachidonzuur vrij laag bij kleuters, daarom zou het voor hen goed zijn regelmatig vleesproducten (rijk aan verzadigde vetzuren) te vervangen door gevogelte. Bovendien zou voor alle bevolkingsgroepen de consumptie van vis en zeevruchten, en in het bijzonder van vette vis, gestimuleerd moeten worden omdat deze voedingsmiddelengroep een uitzonderlijk rijke bron is van langketen omega-3 vetzuren. De inname van deze vetzuren ligt momenteel ver beneden de aanbevelingen. Daarenboven zal een regelmatigere consumptie van vis en zeevruchten de inname van vitamine D verhogen en zijn deze voedingsmiddelen een gezond alternatief voor voedingsmiddelen rijk aan verzadigde vetzuren.

Het gezonde imago van vis en zeevruchten wordt de laatste jaren verstoord door negatieve boodschappen over de aanwezigheid van chemische contaminanten. In haar onderzoek ging Isabelle Sioen na of deze voedingsbronnen nog veilig zijn. Ze besluit dat de kwikcontaminatie van vis en zeevruchten niet tot ernstige risico’s leidt. Daarentegen werd de grenswaarde voor dioxineachtigen wel overschreden door mensen die heel vaak vis consumeren, een overschrijding die zelfs reeds vastgesteld werd zonder het in rekening brengen van andere ‘verdachte’ voedingsmiddelen.

Guido Van Peeterssen.

UGent ondertekent overeenkomst met Universiteit van de Vrijstaat

Tijdens de Internationale Jaarbeurs te Gent (Accenta) grijpen er talrijke culturele en wetenschappelijke activiteiten plaats. De Universiteit Gent en de provincie Vrijstaat vormen een belangrijk deel van dit rijke aanbod. Op de beurs kan je niet alleen een bezoek brengen aan de imposante stand van Mangaung. Maar je kunt ook een bezoekje brengen aan de stand van de stedenband, naast het paviljoen van Zuid-Afrika. Om de band tussen beide steden te versterken zijn er een wetenschappelijk en een cultureel forum, maar ook een forum over sociale economie. Maandag ondertekenden de Universiteit Gent en de Universiteit van de Vrijstaat bovendien een belangrijke samenwerkingsovereenkomst die moet toelaten om op structurele wijze samen te werken.

De ondertekening gebeurde tijdens een wetenschappelijk forum op maandag 17 september. Omdat het vliegtuig van de Zuid-Afrikaanse rector niet kon opstijgen werd besloten om de ondertekening via een videoconferentie te organiseren. Beide rectoren tekenden daarmee op duizenden kilometers afstand van elkaar de overeenkomst, weliswaar in aanwezigheid van burgemeester Termont en talrijke prominenten. Die samenwerking kan alle richtingen uit: van uitwisseling van resultaten van wetenschappelijk onderzoek, het voeren van gezamenlijk onderzoek of het uitwisselen van docenten en studenten.

Concreet zijn er al contacten tussen beide universiteiten rond het onderzoek naar goede praktijken van management van lokale besturen. En dat sluit naadloos aan bij de opzet van een stedenband, waarbij de versterking van de bestuurskracht van beide partnersteden centraal staat. De Stad Gent is bijzonder verheugd dat beide universiteiten de handen in elkaar slaan en zeer benieuwd naar de concrete vormen van samenwerking. Link www.gent.be/Zuid-Afrika en http://www.uovs.ac.za/

Guido Van Peeterssen.

Belgische universiteiten neemt deel aan Foton M3 missie

Op 14 september werd een onbemande Foton-M3 onderzoekscapsule succesvol gelanceerd met een Sojoez U raket vanaf de lanceerbasis Baikonoer in Kazachstan. Aan boord zijn 35 Europese experimenten, waaronder acht Belgische, die twaalf dagen in een baan rond de aarde blijven. De Europese experimenten worden gevolgd door ESA's Payload Operations Centre in Kiruna, Zweden. Na twaalf dagen baantjes cirkelen op 300 km hoogte is het niet de 6,5 ton zware Foton maar een 2,5 ton wegende bolvormige terugkeercapsule die terug door de dampkring breekt en landt op de grens van Rusland en Kazachstan. Foton heeft in totaal vierhonderd kilogram aan experimenten, onder andere op het gebied van vloeistoffen, biologie, kristalgroei en kosmische straling aan boord. Eén van de experimenten moet leiden tot meer efficiënte oliewinning op aarde. Anderen onderzoeken bijvoorbeeld de gevolgen van gewichtloosheid op de menselijke botten en het kristallisatieproces in nieuwe materialen.
In de afgelopen week heeft een team van de vakgroep moleculaire biotechnologie van de UGent cellen verpakt voor de ruimtemissie met de FOTON M3. De cellen werden tijdens het weekend van 9 september in de ESA laboratoria van ESTEC (Noordwijk Nederland) verpakt voor verzending. Dit experiment dat gesteund wordt door de vakgroep Moleculaire Biotechnologie van de faculteit Bio-ingenieurswetenschappen van de UGent, bestudeerd het effect van kosmische stralen. De cellen zijn verpakt in speciaal ontworpen modules die toelaten de impact van hoge energie partikels te volgen per cel. Twee parallelle experimenten worden uitgevoerd in de nieuwe BIOBOX 6, die uitgerust is met een centrifuge om een kunstmatig zwaartekrachtveld te genereren. Op die manier zal nagegaan worden in hoeverre de micrograviteit of gewichtloosheid in combinatie met straling een verhoogd risico geeft in verdere bemande ruimtevaartmissies.

De KU Leuven doet onderzoek naar de invloed van micrograviteit op het menselijk beendergestel via het Freqbone en Osteogene experiment. Nog in de Biobox vindt het Connect experiment van de ULG en de Nederlandstalige Vrije Universiteit Brussel plaats naar de invloed van gewichtloosheid op bindweefselcellen. Op het vlak van vloeistoffenfysica laat de Franstalige Vrije Universiteit van Brussel, die herhaaldelijk ruimteonderzoek op dit vlak laat verrichten, research doen naar de stabiliteit van aardolie. Wetenschappers van de ULB en de universiteit van Luik hebben een gezamenlijk experiment op het vlak van de kristallisatie van eiwitten.Op het vlak van technologie laat Redshift uit Sint-Niklaas met DIMAC een proef doen op het vlak van accelerometers, die van belang zijn bij ruimtevluchten. Euro Heat Pipes uit Nijvel experimenteert via TEPLO naar warmtegeleidingsystemen voor ruimtetuigen. Opvallend tijdens deze missie is het YES-2 experiment van 450 studenten. Op 25 september zal een kleine terugkeercapsule, die met een kabel van 30 km met het moederschip verbonden is, zich losmaken en terugkeren in de atmosfeer. De studenten willen met de baanbrekende proef aantonen dat het mogelijk is kleine nuttige ladingen aan een fractie van de kost van en veel eenvoudiger dan de huidige methodes naar de Aarde te laten terugkeren. Meer nieuws op http://www.esa.int/esaCP/index.html

Guido Van Peeterssen.